[Kernenergienieuws] 26 augustus 2009

Wo Aug 26 08:02:22 UTC 2009

Met vandaag:

**Borssele-2: financiële meltdown dreigt (FEM, 22-8)

** Afgedankte kerncentrale geen koekfabriek (RD, 25-8)

--------------

FEM, 22 augustus 2009
Borssele-2: financiële meltdown dreigt

5 Miljard euro kost een nieuwe kerncentrale bij Borssele. Zonder 
tegenvallers kan de centrale in veertien jaar worden terugverdiend. 
Er hoeven echter maar een paar dingen te gebeuren en er dreigt een 
financiële meltdown in Zeeland.

Elektriciteitsbedrijf Delta, exploitant van Neerlands enige 
kerncentrale in het Zeeuwse Borssele, staat te trappelen om in Zuid-
Beveland een tweede kerncentrale te bouwen. Het bedrijf probeert 
burgers en politici al een tijdje ervan te overtuigen dat het 
nucleaire afval veilig opgeborgen kan worden en dat de angst voor 
rampen niet reëel is. Een andere belangrijke vraag krijgt echter 
weinig aandacht: hoe groot is het financiële risico van zo’n 
onderneming?

FEM vroeg Spring Associates, een consultancybedrijf actief in de 
energiemarkt, een model te maken waarmee de kans op een financiële 
meltdown in beeld kan worden gebracht. “Het model is eenvoudig”, zegt 
directeur Ebel Kemeling in zijn kantoor in Amsterdam. Tijdens de bouw 
moet een bedrijf in een paar jaar tijd 5 miljard euro investeren. 
Vanaf het moment dat de centrale elektriciteit gaat leveren, zijn de 
operationele kosten verwaarloosbaar en de inkomsten gelijk aan de 
productie maal de elektriciteitsprijs.

Kemeling: “Zelfs al verdrievoudigt de prijs van uranium, dan heeft 
het nauwelijks effect op het verdienmodel.” De vier belangrijkste 
parameters in het businessmodel zijn de investeringskosten, de kosten 
van het geleende geld voor die investering, de bouwtijd en de 
elektriciteitsprijs.

Gezonde case
Om de kosten van het kapitaal te bepalen, gaat Kemeling ervan uit dat 
banken bereid zijn 60 procent van het kapitaal te lenen tegen 6 
procent rente, en dat de resterende 40 procent eigen vermogen wordt 
opgehaald bij particuliere investeerders die hierop een rendement van 
15 procent willen maken. Op een kladpapiertje becijfert Kemeling wat 
de gemiddelde kapitaalkosten zijn. Zijn conclusie: rekening houdend 
met de aftrek van vennootschapsbelasting komen de gemiddelde 
kapitaalkosten uit op 9 procent. “De kapitaalkosten van een 
kerncentrale zijn veel hoger dan die van bijvoorbeeld een 
gascentrale, omdat de financiële risico’s veel groter zijn.” De 
bouwtijd tussen  vergunning en operatie is zeven jaar. Het grootste 
deel van de investering wordt gedaan tijdens de bouw, in jaar vijf, 
zes en zeven. De laatste aanname is de elektriciteitsprijs voor de 
komende 50 jaar. De gemiddelde groothandelsprijs op de elektronische 
elektriciteitsbeurs APX is 6 eurocent per kilowattuur.

Deze aannamen resulteren in een terugverdientijd van veertien jaar. 
Op het eerste gezicht is dat een gezonde businesscase. Van jaar 15 
tot en met 40 levert de centrale geld op, met als eindresultaat een 
netto contante waarde (net present value) van 2,5 miljard euro. Dat 
is het bedrag dat de  investering vandaag de dag waard zou zijn, 
rekening houdend met alle kosten.

De bouw van een kerncentrale is echter omgeven met grote 
onzekerheden. Om de financiële gevolgen daarvan te onderzoeken, 
maakte Michiel Sluimers van Spring Associates een model, waarin FEM 
voor een minder rooskleurig scenario kiest. Wat gebeurt er 
bijvoorbeeld als investering
en bouwtijd tegenvallen? In Finland wordt een kerncentrale gebouwd 
die in 2009 klaar zou zijn, maar volgens de laatste berichten wordt 
het de zomer van 2012, mét een forse kostenoverschrijding. Stel dat 
de bouw van de centrale in Borssele 2 jaar en 10 procent uit de rails 
loopt, dan loopt de terugverdientijd op tot 20 jaar.

Als de banken niet meer dan de helft van de investering willen 
financieren en Delta de andere helft met eigen vermogen moet 
financieren, dan kunnen de kapitaalkosten oplopen tot 12 procent, 3 
procentpunten meer. “Hoe hoger het risico, hoe hoger de cost of 
capital”, zegt Kemeling.

Als ook deze tegenvallers in het model worden gestopt, valt al vrij 
snel de bodem onder de businesscase vandaan. Er hoeven dus maar een 
paar tegenvallers te zijn en atoomondernemer Delta mag opgelucht adem 
halen als hij quitte speelt na 40 jaar.

Overcapaciteit
De grootste onzekerheid is echter de elektriciteitsprijs, die van 
veel factoren afhankelijk is, onder meer van de ontwikkeling van de 
olie- en gasprijs en de prijs van CO2-emissierechten. Wie vandaag een 
investering in een kerncentrale doet, moet een aanname doen voor de 
ontwikkeling van de elektriciteitsprijs van 2015 tot 2055. Dat is 
nogal wat. Als de elektriciteitsprijs stijgt, wordt de investering 
uiteraard gunstiger.

Er zijn echter redenen aan te nemen dat de elektriciteitsprijs op de 
korte termijn daalt, omdat overcapaciteit dreigt. Er staan veel kolen-
 en gascentrales en windmolenparken op stapel. “Op de 
groothandelmarkt gaat een veldslag woeden”, voorspelt zelfstandig 
adviseur Jan-Paul van Soest. “We zullen over een paar jaar meemaken 
dat wie een contract met een energiebedrijf afsluit, een elektrische 
terrasverwarmer en jacuzzi cadeau krijgt, net zoals de 
telecombedrijven gratis telefoons uitdelen bij een nieuw contract om 
maar belminuten te kunnen verkopen.”

Dat de prijzen tot 2055 wel moeten stijgen, staat niet vast. Ook op 
de lange termijn kan de prijs dalen, omdat duurzaam opgewekte 
elektriciteit met het voortschrijden van de techniek goedkoper wordt. 
Als de elektriciteitsprijs een procent per jaar daalt gedurende de 
levensduur van de kerncentrale, dan blijft Delta met een restschuld 
van een half miljard zitten.

Delta vindt het te vroeg om over harde getallen te praten, laat het 
elektriciteitsbedrijf weten. De Zeeuwen kunnen ook niet zeggen of 
Delta’s eigen businesscase is gebaseerd op een stijgende, constante 
of op een dalende stroomprijs.

Ten slotte is er nog het risico van een kernramp in een van de ruim 
400 kernreactoren in de rest van de wereld. Een tweede Tsjernobyl in 
een land als China of India kan een plotse omslag van de publieke 
opinie tot gevolg hebben, met sluiting van de centrale als gevolg. In 
dat geval heeft Delta 5 miljard euro door het toilet gespoeld. 

Kemeling kan maar één reden verzinnen om een kerncentrale te bouwen: 
een strategische. Met een extra kerncentrale kan het kabinet snel een 
groot deel van zijn CO2-emissiedoelstellingen halen (in 2020 30 
procent minder uitstoot dan in 1990). “Voor de Nederlandse overheid 
lijkt het me een goede investering. Als je deze investering als 
bedrijf doet, ben je niet goed bij je hoofd.”

[ Mark van Baal ]

--------------

Reformatorisch Dagblad
Afgedankte kerncentrale geen koekfabriek
25-08-2009 11:23 | Pieter Ariese

DODEWAARD – In zijn actieve leven was hij al een onneembare vesting, 
maar ook in ruste blijft de Kernenergiecentrale Dodewaard hermetisch 
afgesloten. Tot 2045 passeert niemand ongezien de poort. Daarna wacht 
de slopershamer.

Stampende scheepsmotoren verbreken de stilte op de Waal. Tientallen 
ganzen foerageren in de uitgestrekte weilanden langs de oever.
Als een grijze dissonant rijst de voormalige kerncentrale op uit de 
groene uiterwaarden. Ramen en deuren zijn dichtgemetseld. Het gebouw 
is omgeven door dubbel hekwerk en vlijmscherp prikkeldraad. Niets 
ontgaat het oog van de camera.
Zelfs sitemanager Dick Kers (49) komt niet zomaar het terrein op. Pas 
als de bewaker in de centrale meldkamer op de knoppen drukt, schuiven 
de twee toegangshekken terzijde. „Dit is ook geen koekfabriek.”

Want al is de productie in 1997 stilgelegd, het risico op straling is 
nog altijd aanwezig. Het complex aan de oever van de Waal bevat 
verschillende besmette ruimtes. Met het reactorvat als grootste 
stralingsbron.
Wie de centrale betreedt, loopt dus het risico een stralingsdosis op 
te lopen. „Je moet er niet aan denken dat spelende kinderen 
langdurig, ongecontroleerd binnen zijn,” zegt Kers. Of dat 
kwaadwillenden materiaal ontvreemden.
Hij haast zich de benauwd kijkende verslaggever gerust te stellen: 
„Het risico hier binnen is vele malen kleiner dan wanneer je een foto 
laat maken bij de tandarts.”
Kers kan zich erover opwinden. „Er wordt altijd heel panisch over 
gedaan, maar straling is overal. Zodra het over kernenergie gaat, is 
het per definitie verdacht. Dat komt doordat de media onvoldoende 
kritisch zijn richting tegenstanders van kernenergie.” Zo, die zit.
Sinds 2005 verkeert de centrale in een situatie van veilige 
insluiting; een periode van veertig jaar, waarna de straling dusdanig 
is afgenomen dat het gebouw kan worden ontmanteld. Om plaats te maken 
voor weide.

Niet dat er binnen helemaal niets meer gebeurt. Drie man personeel 
houdt de centrale in goede staat. „Onderhoud blijft nodig. Zo draait 
er continu een luchtsysteem. Om roest tegen te gaan.”
Kers, al sinds 1982 in dienst van de centrale, praat honderduit over 
de details van de techniek. Terloops wijst hij op ontwerpfouten. 
„Overal zie je installaties dubbel uitgevoerd. Viel de ene uit, dan 
kon de andere het overnemen. Maar ze staan wel pal naast elkaar. Als 
de ene explodeert, wat denk je dat er met die andere gebeurt?” Het in 
1997 gestarte upgradeproject dat dergelijke onvolkomenheden moest 
aanpakken, haalde het door de sluiting niet.
Bij het reactorvat wijst de geboren Rotterdammer op een biologisch 
schild dat het vat omhult. „Een dikke betonlaag van 2,5 meter, 3 
centimeter staal, 50 centimeter lucht, 6 centimeter staal, 20 
centimeter water. Je staat hier dus bijna 3,5 meter van de kern. Dat 
schild laat absoluut geen straling door.”

----------------------------------------------------------------------
                            www.laka.org
                   www.kernenergieinnederland.nl

stichting Laka                                         Laka foundation
documentatie en onderzoeks-                documentation and research
centrum kernenergie                        centre on nuclear energy
Ketelhuisplein 43                                 Ketelhuisplein 43
1054 RD Amsterdam                    1054 RD Amsterdam, Netherlands 
tel: 020-6168294                                tel: +31-20-6168294
e-mail: info at laka.org                            e-mail: info at laka.org       
----------------------------------------------------------------------