[Kernenergienieuws] Medische isotopen productie

[Laka Foundation]

Mo-99 productie met Linac: Pallas verder in defensief

We hebben het al aangekondigd en er vaak overgeschreven, maar nu is  
het ook zover: in Canada is de eerste hoeveelheid molybdeen-99 (Mo-99)  
geproduceerd met een linac versneller. Dat Mo-99 vervalt geleidelijk  
in Technetium-99m. Dat Tc-99m is het belangrijkste radioactieve  
isotoop in de medische diagnostiek: 80% van alle diagnostische  
behandelingen met radioactieve isotopen gebeurt ermee. Tc-99m vervalt  
snel -binnen 3-4 uur- en de tussenstap Mo-99 is daarom handig omdat  
het een halfwaardetijd -de tijd waarin de helft van de stof vervalt in  
een andere stof-  heeft van 66 uur en dienst doet als een generator  
(?koe?) voor Tc-99.

Tot nu toe wordt Mo-99 hoofdzakelijk in vijf stokoude reactoren  
gemaakt, zoals de HFR in Petten. Hoofdzakelijk, maar wel steeds  
minder: ook in cyclotrons (een ronde versneller) wordt al steeds meer  
direct (dus zonder de tussenstap Mo-99) Tc-99m geproduceerd. Met een  
kleine aanpassing kunnen de nieuwere cyclotrons steeds grotere  
hoeveelheden Tc-99m produceren, maar daarnaast ook Mo-99. Dat kan dan,  
net als reactor-Mo-99, als generator worden gebruikt. De  
halfwaardetijd van 3-4 uur is overigens ook niet een onoverkomelijk  
probleem met een netwerk van decentrale productie dicht(er)bij de  
ziekenhuizen.

Bij zowel de linac als de cyclotron is het stabiele niet-radioactieve  
Molybdeen-100 de grondstof (target), bij een reactor is dat het  
radioactieve uranium-235.

Nu Mo-99 is geproduceerd met een linac (een lineaire versneller) is  
dat toch een flinke stap vooruit: het vergroot de  
productiehoeveelheden en de actieradius doordat het Mo-99 weer  
gebruikt kan worden als generator voor Tc-99m. Ook wordt algemeen  
aangenomen dat linacs nog veel goedkoper zijn dan cyclotrons.  
Daarnaast ontstaat er helemaal geen radioactief afval (bij cyclotrons  
ontstaat nog steeds ongewenste radioactieve isotopen ? hoewel niet  
vergelijkbaar met productie in een reactor). Ook kan het in een linac  
niet omgezette Mo-100 volledig hergebruikt worden. In Canada denkt men  
met 2 of 3 dergelijke linacs de nationale behoefte te kunnen voldoen.  
Canada produceert nu nog 30-40% van de wereldbehoefte met de stokoude  
NRU reactor, maar in 2016 wordt die reactor na 60 jaar stilgelegd en  
moeten versnellers (cyclotrons en linacs) de productie overnemen.

Zelfs het voor kernenergie bepaald niet onvriendelijke World Nuclear  
Association noemt het een ?milestone for the non-reactor production of  
medical isotopes?.

Enkele dagen geleden heeft in de VS een onderdeel van het ministerie  
van Energie (de National Nuclear Security Administration) US$8 miljoen  
ter beschikking gesteld voor 2 projecten die Tc-99m moeten gaan  
produceren zonder hoogverrijkt uranium. Bij een van die projecten  
(Northstar) gaat het voorlopig nog om productie met een reactor (met  
als target niet uranium, maar Mo-98), maar is het uitdrukkelijk de  
bedoeling dat er op de langere termijn overgestapt wordt op productie  
met linacs. Bij de andere (Shine) gaat om een subkritische linac maar  
is de target wel weer (laagverrijkt) uranium.

Tot nu toe produceert de VS nog helemaal geen Tc-99 en importeert  
alles, maar het wil binnen een aantal jaren zelfvoorzienend worden. Er  
zijn daarvoor veel initiatieven. Die productie zal ?helaas- voor een  
deel ook met reactoren (of met uranium) gaan, maar het betekent wel  
een enorme verschuiving op de wereldmarkt.

Nu wordt de grondstof Mo-99 wereldwijd nog voornamelijk geproduceerd  
met 5 oude reactoren, waarvan de HFR in Petten er een is. Petten werkt  
ook nog steeds met hoogverrijkt (93,35%) uranium-targets, en hoewel  
afgesproken is dat dat in 2015 eindigt zal dat (veel) langer duren.  
Hoogverrijkt uranium is proliferatie-gevoelig omdat er kernwapens van  
gemaakt kunnen worden. Een belangrijk gedeelte van de kwestie rond  
Iran ging over de productie van hoogverrijkt uranium.

De HFR, zo is het plan, moet vervangen worden door de Pallasreactor.  
Om de HFR nog tot 2023 in bedrijf te houden (wanneer volgens de  
laatste planning de Pallas in bedrijf moet komen) heeft minister Kamp  
72 miljoen geleend aan de exploitant NRG. Daarnaast is er door Rijk en  
provincie ook al 80 miljoen beschikbaar gesteld om de komst van Pallas  
mogelijk te maken.

Bron: Canada:  
http://www.world-nuclear-news.org/RS-Canada-ships-first-synchrotron-isotopes-1711148.html
Bron VS:  
http://www.world-nuclear-news.org/RS-NNSA-announces-funding-for-isotope-projects-1411147.html

En natuurlijk: www.laka.org/medische_isotopen.html


-- 
Stichting Laka
Ketelhuisplein 43
1054 RD Amsterdam
www.laka.org
www.kernenergieinnederland.nl
Voor nieuws en analyse: kernenergienieuws-subscribe op laka.org